اما با ورود توفان برقیسازی، زمزمههایی به گوش رسید که عمر این صنعت دیرپا به پایان رسیده است. منتقدان معتقد بودند که در دنیای سیمها و آهنرباها، دیگر جایی برای تقطیر و فرمولاسیونهای پیچیده نفتی نیست. اما واقعیتِ پنهان در آزمایشگاههای تحقیق و توسعه، روایت دیگری را بازگو میکرد؛ روایتی که در آن روانکارها نه تنها حذف نمیشوند، بلکه از یک «کالای مصرفی ساده» به یک «عنصر استراتژیک و هایتک» تغییر ماهیت میدهند.
چالش اصلی زمانی آغاز شد که «موتورهای هیبریدی» به عنوان پل عبور از سنت به مدرنیته بر جادهها چیره شدند. این پیشرانههای دوزیست، فضایی به غایت سختگیرانه برای سیالات ایجاد کردهاند؛ جایی که یک قطره روغن باید بتواند میان حرارت سوزان انفجار بنزین و سرمایِ آنیِ سکونِ موتور، در نوسان باشد.
در این میان، یک پرسش حیاتی در محافل صنعتی طنینانداز شد: «کدام فرمولاسیون میتواند همزمان حافظ چرخدندههای فلزی و نگهبانِ مدارات حساس الکتریکی باشد؟» پاسخ به این پرسش، مستلزم پیوندی نوین میان «غولهای انرژی» و «پیشگامان تحرک نوین» بود؛ پیوندی که فراتر از خرید و فروش مواد اولیه، بر پایه خلق یک زبان مشترک میان شیمی و الکتریسیته بنا شده است.
این روزها، در حالی که تیترهای خبری بر روی ظرفیت باتریها یا شتاب خودروها تمرکز کردهاند، یک تفاهمنامه راهبردی در لایههای زیرین صنعت خودرو به امضا رسیده است که نشان میدهد آینده، نه در تقابل، بلکه در همافزایی میان «مولکولهای هیدروکربنی» و «بیتهای دیجیتالی» رقم خواهد خورد.
این جریان تازه، نویدبخش تولد نسلی از روانکارهاست که دیگر فقط «چرب نمیکنند»، بلکه «مدیریت میکنند». برای درک اینکه چگونه یکی از قدیمیترین بازیگران دنیای نفت و یکی از جسورترین فاتحان بازار خودروهای انرژی نو، برای حل الفبای پیچیده روانکاری هیبریدها پشت یک میز نشستهاند، باید به عمق استراتژی جدیدی نگریست که در آن، هر قطره سیال، ماموریتی برای بقایِ ماشین در عصر جدید دارد.
در جریان یک رویداد دیپلماتیک-صنعتی، شرکت اگزونموبیل (ExxonMobil) و شرکت بیوایدی (BYD)، پیشروی بازار خودروهای انرژی نو، رسما قرارداد همکاری استراتژیک خود را برای توسعه و تامین روانکارهای تخصصی امضا کردند.
این همکاری که تحت برند جهانی «موبیل ۱» (Mobil 1) دنبال میشود، نقطه عطفی در مهندسی سیالات برای پیشرانههای مدرن محسوب میشود. جزئیات این توافق به شرح ذیل است:
تمرکز بر تکنولوژی DM-i چین
محوریت اصلی این قرارداد، توسعه روانکارهایی است که به طور اختصاصی برای فناوری هیبریدی پیشرفته بیوایدی موسوم به «Super Hybrid DM-i» بهینهسازی شدهاند. این سیستم که به بازدهی حرارتی بسیار بالا و مصرف سوخت ناچیز شهرت دارد، نیازمند روغنی با ویسکوزیته بسیار پایین و پایداری اکسیداسیون فوقالعاده است تا بتواند با چرخههای پیچیده روشن و خاموش شدن موتور احتراقی در سیستمهای هیبریدی سازگار شود.
نقش برند Mobil 1 در زنجیره تامین
طبق این توافق، اگزونموبیل از دانش فنی خود در تولید روغنهای پایه تمامسنتتیک و افزودنیهای پیشرفته استفاده میکند تا محصولاتی تولید کند که نه تنها اصطکاک را به حداقل میرسانند، بلکه عمر مفید قطعات را در برابر سایشهای ناشی از استارتهای مکرر (Cold Start) تضمین میکنند. بر این اساس، روانکارهای «موبیل ۱» به عنوان روغن موتور پیشنهادی و رسمی برای محصولات هیبریدی بیوایدی در بازار معرفی خواهند شد.
کارایی و پایداری
دو شرکت متعهد شدهاند که در پروژههای مشترک تحقیق و توسعه (R&D) همکاری کنند تا مرزهای بهرهوری انرژی را جابهجا کنند. هدف از این همکاری، دستیابی به محصولاتی است که به خودروهای بیوایدی کمک میکند به بیشترین مسافت پیمایش (Range) دست یابند و همزمان، استانداردهای سختگیرانه کاهش آلایندگی را پاس کنند. این مشارکت شامل تبادل دادههای فنی در مورد عملکرد سیالات تحت شرایط فشار بالا و دماهای متغیر در موتورهای برقی-بنزینی است.
چشمانداز بازار خودروهای انرژی نو (NEV)
اگزونموبیل با این قرارداد، جایگاه خود را به عنوان تامینکننده تراز اول سیالات برای خودروهای انرژی نو تثبیت کرد. در مقابل، بیوایدی نیز با تکیه بر تخصص جهانی یک شریک مانند اگزون، اعتماد مشتریان به دوام و کیفیت پیشرانههای هیبریدی خود را افزایش میدهد. این تفاهمنامه نشان میدهد که برای موفقیت در بازار رقابتی خودروهای پاک، همکاری تنگاتنگ میان «سازنده خودرو» و «تولیدکننده سیالات شیمیایی» دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک است.
همافزایی غولها؛ وقتی روانکاری به خدمت هیبریدها میآید
ائتلاف استراتژیک میان اگزونموبیل (ExxonMobil) و بیوایدی (BYD) برای توسعه فناوری روانکارهای اختصاصی خودروهای هیبریدی، تنها یک پیمان تجاری ساده نیست؛ بلکه بیانیهای صریح درباره پایان دوران روانکارهای چندمنظوره و آغاز عصر «سیالات فوقتخصصی» است. در حالی که سالها تصور میشد با پیشرفت خودروهای برقی، نیاز به صنعت روانکار کاهش مییابد، همکاری این دو غول پیشرو نشان داد که در دنیای خودروهای انرژی نو (NEV)، روانکارها از یک «مکمل مصرفی» به یک «قطعه مهندسی حیاتی» تبدیل شدهاند.
چالش فنی؛ چرا موتورهای هیبریدی روغن متفاوت میخواهند؟
برای درک اهمیت این همکاری، باید به چالشهای منحصربهفرد پیشرانههای هیبریدی نگاه کرد. در سیستمهای پیشرفتهای مانند تکنولوژی DM-i شرکت BYD، موتور احتراقی مدام خاموش و روشن میشود.
این «استارتهای سرد» مکرر، بدترین سناریو برای روغنهای معمولی است؛ زیرا روغن فرصت کافی برای رسیدن به دمای عملیاتی ایدهآل را پیدا نمیکند که نتیجه آن، تجمع رطوبت و اسیدی شدن محیط موتور است. اگزونموبیل با استفاده از فرمولاسیونهای پیشرفته (سهم تجاری برند Mobil 1)، به دنبال تولید روانکارهایی است که حتی در کمترین دماها، قدرت فیلمکنندگی بالایی داشته باشند و از سایش موتور در لحظات بحرانی سوئیچ میان برق و بنزین جلوگیری کنند.
مدیریت حرارتی؛ فراتر از چربکنندگی
در خودروهای هیبریدی مدرن، روانکار وظیفهای دوگانه دارد: روانکاری موتور احتراقی و خنککاری اجزای الکتریکی. روانکارهای جدید طراحی شده در این مشارکت، باید دارای خواص دیالکتریک (عایق الکتریکی) فوقالعادهای باشند تا از اتصال کوتاه در موتورهای برقی جلوگیری کنند و همزمان، حرارت بالای تولید شده در باتریها و اینورترها را دفع نمایند. اینجاست که شیمی روانکار با مهندسی برق تلاقی میکند. تمرکز بیوایدی بر بهبود راندمان حرارتی و تلاش اگزونموبیل برای کاهش ویسکوزیته بدون افت کیفیت، هدفی واحد را دنبال میکند: «افزایش پیمایش با هر قطره سوخت یا هر وات ساعت برق».
پیام استراتژیک برای بازار جهانی و داخلی
این همکاری پیامی روشن برای تولیدکنندگان روانکار در سراسر جهان، از جمله ایران، دارد. دوران تولید روغنهای موتور با استانداردهای قدیمی API رو به پایان است. وقتی بزرگترین تولیدکننده خودروهای الکتریکی جهان (BYD) با یکی از بزرگترین شرکتهای انرژی (ExxonMobil) همپیمان میشود، در واقع استاندارد جدیدی برای بازار تعریف میشود. خودروسازانی که به دنبال کاهش انتشار کربن هستند، دیگر نمیتوانند به روانکارهای عمومی اکتفا کنند. این مشارکت نشان میدهد که ارزش افزوده آینده صنعت روانکار، نه در «حجم تولید»، بلکه در «دانش فرمولاسیون» برای سیستمهای انتقال قدرت پیچیده است.
بهرهوری انرژی؛ فصل مشترک پایداری
نکته طلایی این تحلیل، پیوند میان «روانکاری» و «پایداری محیطزیستی» است. کاهش اصطکاک در حد اعشاری، در مقیاس میلیونها خودروی تولیدی توسط بیوایدی، به معنای کاهش میلیونها تن دیاکسید کربن است. اگزونموبیل با این حرکت، جایگاه خود را از یک شرکت نفتی سنتی به یک «تامینکننده راهکارهای پایداری» تغییر میدهد.
برای ناظران صنعت خودرو، این همکاری ثابت میکند که آینده متعلق به کسانی است که بتوانند میان اجزای سختافزاری (موتور) و نرمافزاری (سیالات شیمیایی) هماهنگی کامل ایجاد کنند.
توافق اگزونموبیل و بیوایدی، زنگ خطری برای شرکتهایی است که هنوز بر طبل تولید روانکارهای سنتی میکوبند. در دنیای جدید، روانکار باید با الگوریتمهای مدیریت انرژی خودرو همگام باشد.
این مشارکت، مسیر توسعه خودروهای هیبریدی را هموارتر کرده و نویدبخش نسلی از روانکارهاست که طول عمر پیشرانه را در سختترین شرایط اقلیمی و ترافیکی تضمین میکنند.
بیتردید، درخشش این «سیالات هوشمند» در قلب تپنده خودروهای هیبریدی، فصل جدیدی از کارایی را در صنعت خودرو رقم خواهد زد که در آن، شیمی و الکتریسیته در کاملترین فرم همزیستی قرار دارند.
